کتابی در 14 جلد از مولفی که هر ماه یک کتاب منتشر کرده است!

3

یوسف بیگ باباپور یک مجموعه 14 جلدی که برخی از مجلدات آن 3 تا 6 جلد است منتشر کرده با عنوان میراث مکتوب علوم و فنون. باباپور که متولد 1357 است پدیده ای است برای خودش. کافی است نگاهی بیندازید به فهرست دراز تالیفات و تصحیحات و مقالات پرشمار بلکه انبوه او در کارنامه ای که از خود به دست داده است. انتشار این همه کتاب انصافا حیرت آور است و باور نکردنی! شیوه کار او چگونه است بر من روشن نیست ولی می ارزد که کسی پی کار را بگیرد و ببیند چطور می شود کسی «از سال 1381 تا امروز بیش از 180 عنوان کتاب و رساله اعم از: آثار تألیفی (35 عنوان)؛ آثار در زمینۀ احیا و تصحیح متون کهن و نسخ خطی (80 عنوان)؛ مجموعه مقالات تدوین یافته (8 عنوان)؛ آثار ترجمه (4 عنوان)؛ آثار چاپ عکسی با تحقیق و مقدمه نویسی (51 عنوان)؛ متفرقات (4 عنوان) و 250 مقاله علمي در زمینه‌های مختلف، و بالاخص نسخ خطی و تصحیح متون و تاریخ علم و غیره» منتشر کند. یعنی به طور میانگین تقریبا از 22 سالگی هر ماه یک کتاب و رساله و ترجمه منتشر کرده است. گزارش کتابخانه مجلس از میراث مکتوب علوم و فنون احتمالا با توجه به این سابقه است که با نوعی لحن اعتراضی شروع می شود. و البته خدا داناتر است به حقایق امور. – م.ج

کتابخانه مجلس

میراث مکتوب علوم و فنون در تمدن دوره اسلامی در 14 جلد منتشر شده است.

یکی از مشکلاتی که ما در بررسی نسخ خطی علوم و فنون دورۀ اسلامی داریم، این است که تا به حال یک آمار صحیح از میزان موجودی این آثار به دست نیامده است. وقتی ما هنوز اطلاع جامعی از میزان موجودی آثار این حوزه و کم و کیف آنها نداریم، چگونه میتوانیم به تحریر تاریخ علوم دورۀ اسلامی بپردازیم و تأثیر و تأثّر دانشمندان را از همدیگر به ترازوی نقد و بررسی بگذاریم؟!

فرهنگ و تمدن شکوهمند دورۀ اسلامی، یکی از شاهکارهای هویتی بی­نظیری است که در طول تاریخ بشر، جهان به خود دیده است. داشتن این پدیدۀ شگفت انگیز را خداوند متعال از آنِ ملّتی کرده که امروز میراث­بانِ آن ماییم و بدان فخر می­ورزیم. تمدن اسلامی با داشتن میراث مکتوب بی­شماری که هر کدام به مانند سجل و شناسنامۀ هویتی و ملی ماست، ما را از دیگر ملل و اقوام در جهان متمایز ساخته و به اصطلاح یک سر و گردن افزون نموده است.

نسخه ­های خطی، میراث بسیار ارزشمندی است که نشان می­دهد تمدن ما در گذشته تا کجا رسیده بود و چه تأثیری در ارتقای دانش بشری در جهان داشته است.

مسلمانان بالاخص در علوم و فنون تا قرن­ها پیشرو بودند؛ آن گاه که پیش از قرون وسطی هنوز اروپا غرق در خرافات دینی و عوام­زدگی بود، دانشمندان ما رصدخانه و شفاخانه و بیمارستان و دانشگاه می­ساختند و مسایل و مشکلات روز را با دانش راستین حل و بحث و فصل می­کردند؛ و دلیل این مدعا البته همین نسخ خطی موجود هستند که با قیاس جزئی با آثار همروزگارشان در غرب، بر اهل بصیرت کاملاً آشکار خواهد بود.

اگر چه در کشور ما فعلاً حدود دویست هزار عنوان کتاب خطّی در مجموعه   فهرست­ها ثبت شده و محققّین تقریباً به آسانی امکان دستیابی به آنها را در کتابخانه ­های مختلف داخل کشور دارند، امّا سهم معتنابهی از این­گونه آثار معادل تقریباً هشتصد هزار عنوان در خانه ­ها، کتابخانه ­های شخصی و مراکزی در داخل کشور و نیز تعداد زیادی در کشورهای مختلف، همچنان ناشناخته و معرفی نشده و طبعاً از نظرهای اهل تحقیق پنهان مانده است.

 به هر حال، یکی از ضروری­ترین و سودمند­ترین کارهائی که برای بازشناسی میراث عظیم ملّی و دینی ما میتوان در گام­های نخستین انجام داد، معرفی طبقه بندی شدۀ همان تعداد آثار قابل دسترس است. طبیعی است آگاهی اهل تحقیق از این آثار به تناسب رشتۀ مورد علاقۀ آنها، زمینۀ بازخوانی، تصحیح، بازنویسی و نشر منابع مورد اشاره را در پی خواهد داشت و چه بسیار نوآوری­هایی که با بررسی تجارب و دانش گذشتگان به تناسب زمان، ممکن است تحقق یابد و چه برکاتی از همین مجرا برای کشور و جامعۀ بشری  به ارمغان آورد.

فهرست توصیفی دست نوشته­های تمدن دوره اسلامی در علوم و فنون مختلف گردآوری و طبقه بندی شده و این مجموعه­ ها که بالغ بر 14 عنوان­ ارزشمند هستند عناوین و مجلدات زیر را شامل است:

1ـ میراث مکتوب علم کشاورزی در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

2ـ میراث مکتوب علم حیوان شناسی و دامپزشکی در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

3ـ میراث مکتوب علوم صنایع در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

4ـ میراث مکتوب علم کیمیا و علوم وابسته در تمدن دورۀ اسلامی، در 3 جلد.

5ـ میراث مکتوب علم جغرافیا در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

6ـ میراث مکتوب دائره المعارف‌ها و چنددانشی‌ها در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

7ـ میراث مکتوب علم پزشکی در تمدن دورۀ اسلامی، در 6 جلد.

8ـ میراث مکتوب خوشنویسی و مرقعات در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

9ـ میراث مکتوب سفرنامه‌ها در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

 10ـ میراث مکتوب آشپزی و شناخت غذاها در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

11ـ میراث مکتوب علم ریاضیات و حساب در تمدن دورۀ اسلامی، در 4 جلد.

12ـ  میراث مکتوب علم نجوم در تمدن دورۀ اسلامی، در 5 جلد.

13ـ  میراث مکتوب علم موسیقی در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

14ـ  میراث مکتوب علم طبیعیات در تمدن دورۀ اسلامی، در 1 جلد.

البته باید توجه کرد در این میان دانش پزشکی جایگاه ویژه خود را دارد و بسامد نسخه­ های آن بیش از دیگر علوم است (بیش از 14000 نسخه خطی) که خود نشانگر اهمیت و ضرورت این دانش در میان مسلمانان بوده است، چرا که در آموزه ­های دینی­مان نیز به آموزش علم پزشکی در کنار علوم دینی تأکید ویژه­ای شده است و تنها این را «علم» به معنای اخص در کنار علم دین دانسته­اند؛ چرا که سلامت تن مقدمه­ی سلامت روان، و سلامت روان لازمه­ی آموختن و عبادت است: «العلم علمان: عم الادیان و علم الابدان»

این کتاب به اهتمام یوسف بیگ باباپور و با مقدمه دکتر حمید میرزاده و پیشگفتار دکتر باقر لاریجانی از سوی دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شده است.

Print Friendly, PDF & Email
Share.

3 دیدگاه

  1. نازنین حقی on

    استاد افشار هم در 50-40 سال عمر علمی خود بیش از 400 عنوان کتاب و مقاله و یادداشت منتشر کرد.
    حالا که دل واپس امور فرهنگی داریم بد نیست بدهند به کارهای ایشان رسیدگی شود.

    دوست عزیز به جای مسخره کردن چاپ کتاب های مرجع متون در کشوری که تیراژ کتاب به کمتر از 500 نسخه رسیده عیب و ایراد کار را بفرمایید تا از خرمن دانش منتقدین بهره مند شوند.
    بد نیست خودتان را معرفی بفرمایید تا ببینیم از نردبان موفقیت با عصای چه کسی و چطور به این سرعت بالا می روید.

    • چه قیاس بی معنایی میان افشار با آن دقت نظر و وسواس و دانش و این نمونه هول زدگی و کم دانشی با عمقی اقیانوس وار از بی دقتی
      کپی یک نسخه خطی و چاپ دیجیتالی با ربط و بی ربط به قرائت از هر دری سخنی …
      نگران نباشید زمان خودش در باب این متون قضاوت می کند

  2. با سلام
    دوستان واقفند که این گونه هم که آقای م. ج. می فرمایند نیست. لااقل هیچ ندانم سالهاست باباپور را می شناسم. بی ادعاترین فردی است که در زمینه فرهنگی سراغ دارم که بی هیچ توقعی کار می کند و بارها و بارها از طرف افرادی با نیتهای معلوم مورد هجوم قرار گرفته است.
    خوب و بد کارهایش بماند. اما می دانم که کارهایی که باباپور کرده، شاید هیچ کس دنبالشان نروند. متونی که منتشر کرده کمتر کسی ممکن است سراغش بروند.
    این مجموعه مهم فهارس را هم که سالهاست با گروهی مشغول تدوینش بود و واقعاً هزینه هنگفتی کرده و مشقتها کشیده، بسیار کار ارزنده و راهگشای پژوهشگران تاریخ علم خواهد بود.
    البته مقصود و منظور آقای م. ج. با لحن لطفشان! کاملاً مشخص است.
    بماند!

نظرتان را بنویسید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: