این مطلب مربوط به پیش از جنگ و حوادث دی ماه است اما نامربوط نیست. دوستی گرامی مطلبی فرستاده بود و نظر مرا پرسیده بود. مطلبی در باره حوادث دی ماه امسال، مشابه مطالب دیگری که این روزها بسیاری می نویسند اما جنبه های مهمی را نادیده می گیرند. یا از روی باور و یا به عمد که نکند چیزی بگویند که آنها را در جانبی خلاف جریان معمول نشان دهد. یک نوع محافظه کاری برای آن که همرنگ باقی بمانند تا نکند همه گناه متوجه یک طرف نشده باشد. در حالی که این گونه گفتن و نوشتن ها نه تنها راه گشا نیست که بر عکس موجب انسداد می شود. پیش پا را به درستی ندیدن همیشه موجب زمین خوردن است نه زودتر به مقصد رسیدن.
اگر بخواهم مختصر و نه مشروح به این دیدگاه بپردازم:
اولین نکته آن است که نسبت به دخالت خارجی در شکل دادن به این جنبش و رساندن آن به لبه پرتگاه فاجعه کشتار در آن دو روز کاملا بی تفاوت و خاموش است. یعنی آشکارا هیچ عاملیتی برای عنصر خارجی یا دشمنان دیگر جمهوری اسلامی مانند مجاهدین خلق یا برخی سازمان های جدایی طلب قائل نیست. عامل خارجی قطعا تأثیر مهمی در بروز آن فاجعه داشته و اصولا برای تحقق آن برنامه ریزی کرده است. این عامل از شروع شوک قیمتی دلار تا روانه کردن بچه شاه به میدان و توئیت های ترامپ و اذنابش در چهارچوب یک پروژه منسجم و در نهایت رساندن آن به نقطه درگیری نهایی قابل پیگیری است.
نکته دیگری که مسکوت مانده و توجه زیادی به آن نشده است جنبش زن زندگی آزادی است. فراموش نکنیم با توجه به عقب نشستن حکومت در ماجرای حجاب اجباری و درست پیش از وقایع دی ماه امسال، شرایط اجتماعی ایران به سرعت به سوی یک نشاط اجتماعی کم نظیر در حال حرکت بود که به تبع خود می توانست به دستاوردهای سیاسی و اقتصادی نیز بیانجامد. اصولا این تحلیل و مشابه آن در این روزها که تلاش می کنند به پیش بینی آینده دست یابند معمولا با مروری به تاریخچه تحولات سیاسی و اجتماعی ایران پس از انقلاب آغاز می شود اما معلوم نیست از چه رو به نقش مهم و تأثیر گذار جنبش زن زندگی آزادی به اندازه کافی توجه نمی کنند. ابن جنبش از نظر شمار جانباختگان بیشترین شماره را تا پیش از وقایع ۱۸ و ۱۹ دی ماه داشت و گفتمان تازه ای را جدا از گفتمان جنبش های دیگر که دنباله رو اصطلاحات انقلاب اسلامی بودند ارائه کرد و تنها جنبشی بود که به دستاوردی ملموس انجامید و فضای عموی را از حکومت پس گرفت.
موفقیت جنبش زن زندگی آزادی در عین حال خط بطلانی بر گروههای اپوزیسیونی خارج از کشور هم بود و استراتژی ها و تاکتیک های آنان را بلاموضوع کرد.
از دیگر ویژگی های جنبش زن زندگی آزادی قدرت در برگیرندگی آن بود به طوری که این جنبش توانست تمام و کمال همه هواداران جنبش های پیشین را با خود همراه سازد و چهره ای کاملا ملی و درونزا از خود به نمایش گذارد. چهره ای که حتی در عرصه بین المللی و جهانی با استقبالی کم نظیر مواجه شد. این جنبش هر گونه تحرکی را بویژه از دشمنان بیگانه گرفت و امکان تأثیرگذاری آنها را در درون کشور از میان برد. موفقیت داخلی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه تا حدود زیادی به موفقیت این جنبش و دستاورد ملموس آن یعنی تسخیر فضای عمومی و معلق کردن قانون حجاب اجباری باز می گشت و امید زیادی برای رسیدن به آشتی و همکاری میان حاکمیت و مردم معترض فراهم آورده بود.
نکته دیگری که در این نوشته و نوشته های مشابه نادیده گرفته می شود ارائه تصویری یکپارچه از مردم در برابر حاکمیت است. از نظر نویسندگان در آن دو شب فاجعهبار ما با یک مردم یکپارچه و واحد و سلطنت خواه روبرو بودیم (گرچه برخی توضیح می دهند که همراهی بسیاری با فراخوان پسر شاه جنبه تاکتیکی داشته است اما در اصل موضوع و پیامدهایش تأثیری ندارد). در سوی مقابل با یک حاکمیت کاملا مسلح مواجهیم و هیچ نیروی دیگری در این میانه وجود ندارد. در حالی که این حاکمیت با هر متر و معیاری وقتی در ۲۲ دی و ۲۲ بهمن می تواند بخش هایی از مردم را به میدان بیاورد کاملا با حکومت محمد رضا شاه در روزهای آخرش متفاوت است که نهایت کسانی را که زیر عنوان «حامیان قانون اساسی» در دوره شاپور بختیار در تهران جمع کرد آن قدر اندک و بی تاثیر بودند که به هیچ شمرده شدند. در سوی مردم نیز قشر خاکستری و ساکت بزرگی وجود دارد که با دور شدن از لحظات احساسی و عاطفی روزهای اول فاجعه ۱۸ و ۱۹ دی اندک اندک به میدان آمده اند و از این پس بیشتر از پیش خود را در قالب مخالفان با حضور بیگانه و تنفر از وابستگان به بیگانه نشان خواهند داد. شمار این دسته با جنگ پیش رو بیشتر خواهد شد و ظهور و بروز بیشتری خواهند یافت.
نکته دیگری که این نویسندگان به هیچ وجه به آن توجه نمی کنند موقعیت ممتاز و جایگاه ویژه ای است که ایران جمهوری اسلامی و شخص رهبری آن در میان بخش وسیعی از افکار عمومی جهان دارد. این موقعیت خاص که دنباله حمایت ایران از جنبش فلسطین و جنگ ۱۲ روزه است مسلما به توانایی کم نظیر تسلیحاتی ایران در زمینه موشکی باز می گردد. یعنی چه صرفا موقعیت پهلوانی ایران در ماجرای غزه باشد یا خضوع در برابر قدرت موشکی ایران، به هر حال در میان افکار عمومی جهان محبوبیت کم نظیری به دست آورده است و همین موقعیت خواه ناخواه بر افکار و رفتار در داخل تأثیر خواهد گذاشت و امتیازی بزرگ برای حکومت در تقابل بین المللی با اسرائیل و آمریکا خواهد بود (همزمان باید به نفرت غالب افکار عمومی جهان نسبت به حرکت های حقیرانه و مشمئز کننده هواداران بچه شاه که با پرچم اسرائیل و آمریکا بیرون می آیند نیز توجه کرد). از همین موضع است که روایت جمهوری اسلامی از آن دو روز شوم و فاجعهبار نزد غالب افکار عمومی جهان یا به همان صورتی پذیرفته می شود که حکومت ایران روایت می کند یا بسیار به آن نزدیک است و البته بی پروایی دشمنان در رجزخوانی های حضور بی واسطه و فیزیکی در کف خیابان های شهرهای ایران خود حجت و بینه ای است که نمی توان آن را نادیده گرفت. گرچه بیشتر تحلیل گران ایرانی آن را نادیده می گیرند.
نکته آخر این که در تحلیل و تبیین این ماجرا معمولا کسی با دیدی تاریخی به این ماجرا تمی نگرد. در یک نگاه تاریخی این ماجرا بیش از آن که تلاشی برای حفظ حاکمیت جمهوری اسلامی و تقابل آن با شهروندانش بازخوانی شود، بخشی از روند بازگشت به دوران طلایی امپراطوری ایران است. مردمی عزتمند با تاریخی افتخارآمیز و کهن ترین دولت جهان، اکنون که در بزنگاه برخاستن و ایستادن قرار گرفته اند، دشمنان از هر سو و با هر وسیله به آن هجوم آورده اند و آنچه در کف خیابان ها اتفاق می افتد با توجه به حضور همزمان بیگانه بخشی از همان تلاشی است که از دو قرن پیش با جدا کردن بخش های مهمی از ایران آن را به کوچکترین اندازه ممکن کنونی رسانده و برای نابودی مابقی آن آشکارا و نه پنهان در نشست های رسانه ای خود تلاش می کنند و بی پروا بر زبان می آورند (بنگرید به چهره های منفور جدایی طلبی که پای ثابت برنامه های خبری و تحلیلی تلویزیون های فارسی زبان خارج از کشور هستند).
این روند خصوصا بعد از عقب نشینی حکومت در ماجرای حجاب اجباری و جنگ ۱۲ روزه و افزایش روحیه تاریخ مدارانه در میان شمار زیادی از مردم بیشتر به چشم آمده است و به محور مشترکی در میان طیف های مختلف جامعه ایران تبدیل شده است. نکته جالب آن است که هر چه در داخل مواضع ملی و استقلال طلبانه بیشتر اوج می گیرد اپوزیسیون وابسته بیشتر بر طبل وابستگی به بیگانه می کوبد و با دستاوردهای نظامی و هسته ای ایران مخالفت می کند و به همین دلیل است که تقریبا هیچکس نمی خواهد به این واقعیت پاسخ دهد که چرا در پی فاجعه دردناک کشته شدن بیش از سه هزار نفر (یا هر شمار اثبات شده دیگری) هیچ ریزشی از سوی نیروهای حکومتی مشاهده نشده است. فاجعه ای در این ابعاد اگر پیوست روایتی قابل قبولی همراه نداشته باشد منسجم ترین نیروهای سرکوب را نیز دچار گسست و ریزش می کند. برای توجیه آن کسی که دست بر ماشه دارد آنچه حتی از ایدئولوژی مهمتر است آن است که دست آشکار بیگانه در این تقابل و رویارویی را ببیند. اطمینان بخش ترین حالت برای یک نیروی نظامی که اولین انگیزه ی او برای پوشیدن لباس سربازی دفاع از سرزمین در برابر بیگانه است ارائه شواهدی غیر قابل انکار از حضور بیگانه به او است تا او در چکاندن ماشه کوچکترین تردیدی به خود راه ندهد.
کسانی که بعد از دعوت آشکار مشتی خائن به سرکردگی بچه شاه از بیگانه برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی دنبال مدارک محکمه پسند دیگری می گردند یا خود را به نادانی زده اند یا فریبکارند. برای یک نظامی همین بس که خبیثی مانند ترامپ اعلام کند که بیرون بیایید کمک در راه است و بچه شاه از آمریکا بخواهد که بیایید و حمله کنید و چند خودفروخته نامه امضا کنند و از نتانیاهو و ترامپ ذلیلانه بخواهند که کشور را برای سرنگونی حکومت مستبد بمباران کنند و همزمان انتظار داشته باشند که آن نیروی نظامی که برای رویاروئی با بیگانه تربیت شده به آنها بپیوندد و یا اسلحه را زمین بگذارد.
